Καρλομάγνος και Ειρήνη η Αθηναία. Μια ένωση που θα άλλαζε τον ρου της ιστορίας.

 

Νομίσματα Ειρήνης Αθηναίας και Καρόλου του Μέγα

Όλοι έχουμε ακούσει ιστορίες για τον Καρλομάγνο και την Ειρήνη την Αθηναία. Ποιος δεν ξέρει για τα Χριστούγεννα του 800 όπου ο Πάπας Λέων Γ’ έστεψε Ρωμαίο αυτοκράτορα τον έκπληκτο Καρλομάγνο; Ποιος δεν ξέρει για την Ειρήνη την Αθηναία που τύφλωσε τον γιο της στο δωμάτιο που τον γέννησε; Ελάχιστοι όμως γνωρίζουν ότι δύο φορές το Βυζάντιο και η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία του Φραγκικού Έθνους έφτασαν να ενωθούν δια του γάμου. Η πρώτη ήταν επί Κωνσταντίνου ΣΤ’ όπου η μάνα του, η γνωστή Ειρήνη, κανόνισε τον αρραβώνα με την δεύτερη κόρη του Καρλομάγνου πριν γίνει αυτοκράτορας. Η Ροτρούδη, όπως λεγόταν η υποψήφια νύφη, ήταν έξι ετών.

Όπως αναφέρει ο Θεοφάνης ο Ομολογητής στην Χρονογραφία του, η Ειρήνη έστειλε τον σακελάριο Κωνσταντίνο και τον πριμικήριο Μάμαλο στον ρήγα των Φράγκων. Σκοπός του ταξιδιού ήταν ο αρραβώνας της Ρουτούδης με τον ανήλικο Κωνσταντίνο. Μετά τους όρκους που ανταλλάξανε οι δύο πλευρές, το Βυζάντιο έστειλε τον ευνούχο Ελισσαίο που ήταν και νοτάριος να διδάξει την ανήλικη δευτερότοκη κόρη τα γράμματα των Γραικών, όπως και την ελληνική γλώσσα και να παιδευθεί στα ήθη της βασιλείας των Ρωμαίων (Βυζαντινών).

Αυτός ο αρραβώνας δεν ευοδώθηκε γιατί χάρη στη Έβδομη Οικουμενική Σύνοδο όπου ακύρωσε την Εικονομαχική Σύνοδο της Ιέρειας του 754 (επί αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ε’ – παππού του Κωνσταντίνου ΣΤ’), ο στρατός που ήταν εικονομαχικός αποδυναμώθηκε αισθητά. Έτσι Άραβες και Βούλγαροι άρχισαν να νικάνε στο διπλό αυτό μέτωπο. Για αυτό η Ειρήνη – η οποία ήταν ταπεινής καταγωγής – διέλυσε τον αρραβώνα παρά την επιθυμία του Κωνσταντίνου να παντρευτεί την δυτική πριγκίπισσα. Αντί αυτού του γάμου, τον πάντρεψε με την Μαρία της Αμνίας από το Θέμα του Βουκελλαρίων. Ήταν εγγονή του αγίου Φιλαρέτου, αξιωματούχου στο Θέμα Αρμενιακών. Μετά την διάλυση του αρραβώνα η Ειρήνη έστειλε στρατό υπό τον λογοθέτη του στρατιωτικού και σακελάριο Ιωάννη στην Λογγοβαρδία προς βοήθεια του βασιλέα των Λομβαρδών εναντίον του Φράγκου ηγεμόνα. Η αποστολή δεν είχε καμία τύχη απέναντι σε μια ιδιοφυία των στρατιωτικών όπως ο Κάρολος ο Μέγας, όπου δεν άργησε να φορέσει το στέμμα των Λομβαρδών.

Η δεύτερη προσπάθεια έγινε μετά την αποκατάσταση στον παπικό θρόνο του Λέοντα Γ’ από τον Καρλομάγνο και το απρόσμενο δώρο του πρώτου στον δεύτερο. Φυσικά αναφέρομαι στην στέψη ως Αυτοκράτορα Ρωμαίων του Φράγκου ηγεμόνα στην Ρώμη τα Χριστούγεννα του 800, στην βασιλική του Αποστόλου Πέτρου. Σκοπός της στέψης δεν ήταν άλλος από την αποκοπή του ελέγχου από την Κωνσταντινούπολη και του ελέγχου του Πάπα πάνω στον δυτικό αυτοκράτορα. Ο Καρλομάγνος μετά από μια ακυρωμένη εκστρατεία κατά της Σικελίας – επειδή σύμφωνα με τον Θεοφάνη τον Ομολογητή είχε σκοπό να παντρευτεί την αυτοκράτειρα πλέον Ειρήνη. Έτσι έστειλε πρέσβεις στην Κωνσταντινούπολη για να ενωθούν οι δύο αυτοκρατορίες σε μία. Αλλά η μοίρα έπαιξε άσχημο παιχνίδι για την Γηραιά Ήπειρο. Ο ευνούχος Αέτιος που ήταν αντίθετος σε έναν τέτοιο γάμο και επειδή ήθελε τον αδερφό του αυτοκράτορα – καθώς οι μη αρτιμελείς δεν γίνονταν αυτοκράτορες – και το πέτυχε με την εκθρόνιση της Ειρήνης τον Οκτώβριο του 802 και την άνοδο στο θρόνο του Νικηφόρου Α’.

Ιστορικός χάρτης του 800 

Μόνο να φανταστούμε μπορούμε ένα μικρό κομμάτι αυτής της ένωσης. Πόσο πολύ θα είχε αλλάξει η Δύση και ο Μεσαίωνας, φέρνοντας την Αναγέννηση πολλούς αιώνες νωρίτερα – καθώς το ίδιο διάστημα συνέβαινε η Αναγέννηση του Καρόλου – και την ενωμένη Ευρώπη πριν το 1945. Αλλά δυστυχώς τα ομόδοξα αδέρφια Δύσεως και Ανατολής έγιναν ανταγωνιστές και εχθροί, με δύο Σχίσματα και μια Άλωση το 1204 από τους Λατίνους. Η μεγάλη και μοναδική ευκαιρία χάθηκε λόγω προστριβών και φιλοδοξιών ενός ευνούχου.

Πηγές εικόνων: wikimedia.commons και euratlas.net